मुलांनो, पुस्तकाची काळजी अशी घ्या !


नीगा न करी पुस्तकाची । तो येक मूर्ख ।।

– समर्थ रामदासस्वामी .
(श्री दासबोध, दशक २, समास १, ओवी १०)

अर्थ : जो पुस्तकाची काळजी घेत नाही, तो मूर्ख होय.

पुस्तकाला प्लास्टिकचे वेष्टन घालून मगच ते वाचा !

असे केल्याने हाताचा घाम, तेलकटपणा किंवा धूळ मुखपृष्ठ अथवा मलपृष्ठ यांना लागून ते मळकट (खराब) होत नाही.

बोटांना थुंकी लावून पाने उलटू नका !

पुस्तकाला थुंकी लावणे, हा श्री सरस्वती-देवीचा अपमान आहे. थुंकीच्या माध्यमातून पुस्तकाच्या नंतरच्या वाचकांना रोगजंतूंचा संसर्गही होऊ शकतो.

खूण म्हणून पानाचा कोपरा किंवा पान दुमडू नका !

१. दुमडलेल्या घडीवर पान फाटू शकते.

२. पुस्तकात खुणेसाठी असलेला जाड दोरा वापरा. तो नसेल, तर अन्य कागदाचा तुकडा पुस्तक वाचल्याची खूण म्हणून वापरा.

पुस्तक कपाटात ठेवतांना ते आडवे ठेवा !

कपाटात पुस्तक उभे ठेवल्यास बांधणीतून पाने सुटण्याचा संभव असतो किंवा पुस्तक तिरपे राहिल्यास त्याला बाक येतो.

अन्य सूचना

१. पुस्तकावर स्वत:चे नाव आणि ठिकाण (पत्ता) यांव्यतिरिक्त काही लिहू नका किंवा त्यावर वेड्यावाकड्या खुणा करू नका !

२. पुस्तकातील चित्रे विद्रूप करू नका किंवा पुस्तकातील पाने फाडू नका !

३. पुस्तक वाचून झाल्यावर टाकू नका, तर त्याचा मान ठेवण्यासाठी हळूवार खाली ठेवा !

४. पुस्तकाला पाय लावू नका; पाय चुकून लागल्यास त्याला नमस्कार करा !

विद्यार्थीमित्रांनो, केवळ स्वत:च्याच नव्हे, तर दुसर्‍याच्या किंवा सार्वजनिक वाचनालयातील पुस्तकांचीही अशीच काळजी घ्या !

संदर्भ : सनातन-निर्मित ग्रंथ, ‘सुसंस्कार आणि चांगल्या सवयी